LS,

Veel mensen vinden het moeilijk om onderscheid te maken tussen schuld en verantwoordelijkheid. En dat zorgt voor veel problemen bij jong en oud. Hier wat toelichting.

Om te beginnen, een voorbeeld

Laten we een klassieke en simpele situatie nemen: de hond heeft je huiswerk opgegeten... Balen, dit is duidelijk niet jouw schuld. Een goede smoes dus, zou men kunnen denken. Maar in deze moeilijke wereld is het daarentegen wel jouw verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat je huiswerk niet opgegeten kan worden. Zeker in de nabijheid van een papierverslindende hond. Dus je mag wat mij betreft ook afgerekend worden op het resultaat, zijnde: je hebt geen huiswerk om in te leveren.

Abonneer nu

Veel situaties van conflict tussen mensen gaan over dit soort onduidelijkheden over waar verantwoordelijkheid begint en waar deze ophoudt. Overal waar moet worden samengewerkt steekt de huiswerketende hond de kop op. Op de een of andere manier zal je merken dat veel mensen denken of voelen dat áls een negatieve situatie niet hun schuld is, ze dan ook worden vrijgepleit van verantwoordelijkheid over de oplossing.

Er ontstaat vaak een soort ‘handen in de lucht’ -situatie: “Ik heb dat niet gedaan!” of “Ik ga dat niet oplossen, ben je gek, dat is mijn schuld niet!”. Bijna alsof werken aan de oplossing ook schuld aan het probleem impliceert. Een gedachtekronkel die je beter zelf kan vermijden.

Willen wel, maar kunnen niet

Mensen willen over het algemeen graag meer verantwoordelijkheden krijgen, als je het ze zou vragen. Dan wil iedereen promotie, iedereen wil serieus genomen worden in relaties, iedereen wil een plek in de basisopstelling. Maar als blijkt dat verantwoordelijkheid vaak meebrengt dat je problemen moet oplossen waar je geen of weinig schuld aan hebt, dan lopen ze weer vast. De manager moet toch weer terug naar de werkvloer, de relatie gaat toch uit na veel gedoe, de spits moet weer op de reservebank plaatsnemen. De huiswerketende hond krijgt vroeg of laat toch altijd een spuitje.

Nemen, dragen en krijgen

Er is een geweldige en simpele manier om hiermee om te gaan mocht je ermee geconfronteerd worden op het werk, op school of in persoonlijke relaties. Namelijk: néém de verantwoordelijkheid, juist als anderen het laten liggen.

Denk in de trant van: “Ik ruim het wel op.”, “Ik pak het wel even over.”, “Het is lastig en het komt niet uit, maar ik werk wel even door.” Het mooie van verantwoordelijkheid némen, is dat je aan anderen laat zien dat je verantwoordelijkheid ook kan drágen. En dat heeft vaak als gevolg dat je meer verantwoordelijkheden van je omgeving zal kríjgen. Een erg simpel sociaal mechanisme, zo oud als de mens zelf.

De wereld op je schouders

En als je eenmaal verantwoordelijkheid krijgt, dan kan je daar vaak wat voor terugverwachten. Zoals meer loyaliteit en trouw van jouw omgeving, meer salaris en een goede reputatie. Dingen die je leven echt héél erg veel beter maken. Dat zijn zaken die je eveneens kracht, inspraak en invloed geven. Daarmee kan je weer meer verantwoordelijkheden op je nemen. Een vliegwiel wordt zo opgestart in jouw voordeel. En met de hele wereld op je schouders, kan jij vervolgens helemaal bepalen waar alles naartoe gaat.

Verantwoordelijke mensen kunnen van grote waarde zijn voor hun omgeving. Je kan mensen helpen in jouw vriendengroep of familie die ziek zijn, oud zijn, omdat ze jouw hulp tijdelijk nodig hebben, omdat ze al genoeg hebben gedaan of gewoon zomaar! Je kan een rolmodel zijn dat mensen kunnen nadoen. Zodat in jouw bijzijn ook meer verantwoordelijkheid wordt genomen door anderen. Er komt misschien een tijd dat ook jij hulp nodig hebt met het dragen van jouw lasten, wat fijn als er dan mensen zijn die jouw voorbeeld hebben gevolgd.

Kortom lieve schat, laat je huiswerketende hond vandaag nog inslapen. En neem de verantwoordelijkheid voor allerlei zaken, ook al heb je er totaal geen schuld aan.

xu

Rody

LS,

Zoals je waarschijnlijk al wel weet, de auto wassen en poetsen vind ik een geweldige bezigheid. Het is iets wat ik graag deed als kind voor een heitje in het autobedrijf van mijn opa, het is iets wat ik graag deed voor mijzelf vanaf dat ik mijn eerste auto had. Een heerlijk klusje in de zon. Er komt wat handigheid en techniek bij kijken, en als je het goed doet ben je binnen een uur of twee klaar en hoef je niet meer naar de sportschool die dag.

Abonneer nu

De autowax die ik nu gebruik is geweldig, het lijkt op een soort vloeibaar kaarsvet, heerlijk smeergevoel, en het geeft een fluwelen resultaat. De druppelvorming van water op de auto nadat die gepoetst is. De druppels die eraf rollen als je gaat rijden. Daar doe je het voor! Dat zal elke poetsliefhebber je graag vertellen. Er staat een plaatje op de verpakking van een glimmende merkloze sportwagen, maar meest opvallende aan deze wax is: hij ruikt heel erg sterk naar kauwgomballen.

Jeugdherinneringen werken heel goed

De geur geeft me een geweldig gevoel van jeugdherinnering, het doet me denken aan mijzelf als kind in de snoepwinkel / sigarenboer bij ons op de hoek. Kauwgom, voetbalplaatjes, flippo’s. Flashbacks naar de poster van de Ferrari die ik als kind in mijn slaapkamer had als ik het ruik. Het zorgt er zeker weten voor dat als die wax op is, dat ik weer dezelfde fles ga kopen. Ook al is tie vijf keer zo duur als de wax van de Action. Verkopen ze eigenlijk wax bij de Action? Vast wel, maar ik hoef niet meer te kijken, want de wax die ik nu heb is helemaal te gek.

Wees je bewust

Wat ik je hiermee wil zeggen lieve schat, is dat in bijna elke handeling van een bedrijf, instelling, persoon of overheid wel een overweging zit om bij jou een emotie op te roepen. Een emotie waarmee ze jouw gedrag in de toekomst proberen te sturen in hun voordeel. Er wordt zo een enorm, constant en onaflatend, nagenoeg crimineel misbruik gemaakt van jouw emoties en herinneringen. De borden langs de weg. De muziek bij de rookworstenreclame. De handgeschreven verjaardagskaart van de telecommaatschappij. De aanbieding alleen voor jou, alleen vandaag, er zijn er nog maar drie(!). Het decolleté van de nieuwslezeres. Het merk bier in het stadion. De telefoon die gebruikt wordt door de hoofdrolspeler. De medewerker die met je flirt in de kleding winkel. Het horloge van de dj tijdens de aftermovie. De smeltende stickers op het brandende wrak van de Formule 1-auto. De kadowinkel met troep bij de uitgang. De foto’s van de huizen in puin. Het merk van het pistool van de slechterik. De tekening van de verdachte. De beelden van de demonstratie. De serieuze blikken van de beveiligers. De appel die wordt gegeten door de politicus in het zicht van de camera’s.

Het zijn allemaal weloverwogen pogingen om je gedachten en bovenal emoties te controleren. Hoe subtiel soms ook, er is vaak heel erg goed over nagedacht. Zodat je iets gaat kopen, zodat je iets gaat vinden. Zodat je in de toekomst handelt naar iemands belang. Het is belangrijk dat je leeft met een duidelijk bewustzijn hiervan. Het zijn namelijk allemaal pogingen om kauwgomballengeur toe te voegen aan iets, wat eigenlijk nix anders is dan een fles met vette, smaakloze, dure en misschien wel giftige… olie.

xu

Rody

Vond je dit leuk of nuttig? Hieronder nog een paar artikelen:

LS,

Jouw overgrootvader, mijn opa, was een zigeuner. Stel je voor, een woonwagen achter een paard, met een heel groot gezin erin. Reizend als onderdeel van een grotere groep van dezelfde soort families. Mijn opa was de jongste van 13 broers en zussen, een flinke ploeg dus.

Hij vertelde vaak een verhaal over hoe zijn vader (mijn overgrootvader) de zigeunerfamilie had weggeleid van de Duitsers tijdens de oorlog. Ik heb dat verhaal heel erg vaak gehoord, en het werd door de jaren een soort familiecanon. Het verhaal gaat ongeveer zo:

Abonneer nu

Tijdens de oorlog hebben de Duitsers alle zigeuners (of reizigers zoals ze zichzelf toen liever noemden) bijeengedreven op grote velden. De familie van mijn opa onder leiding van mijn overgrootvader, heeft van de Duitsers de instructie gekregen om te blijven staan met de wagens op een groot veld, om later te worden weggevoerd naar een andere centrale locatie. Zoals ik het verhaal te horen heb gekregen moet dit ergens in de regio Utrecht zijn geweest.

Er is een moment dat mijn overgrootvader besluit om van dat veld weg te rijden omdat hij het niet vertrouwt. Samen met het grote gezin, waaronder mijn opa als klein kind, rijden ze ‘s nachts van het veld weg met paard en wagen, al dan niet met een paar andere wagens.

In sommige versies van dit familieverhaal is er ook nog geschoten door soldaten of agenten op de woonwagens van de vluchtende families, maar er is geen manier voor mij om te weten wat hiervan precies allemaal waar is. Ik weet dat zigeuners en mijn opa in het bijzonder, een verhaal best een beetje mooier konden maken, of meerdere verhalen bij elkaar in een blender konden gooien. Het maakte het allemaal niet minder spectaculair. Met fascinatie heb ik telkens weer geluisterd.

Als opgroeiend kind, wist ik niet echt wat dit allemaal impliceerde, maar het verhaal hoorde gewoon bij opa. Ik heb het letterlijk meer dan tientallen keren gehoord, in steeds verschillende settings, steeds weer een klein beetje anders.

Als jong volwassene raakte ik meer verdiept in de Tweede Wereldoorlog, en in mijn fascinatie voor de geschiedenisfeiten van WO2 kwam ik ook vanzelf een keer op het onderwerp van de Nederlandse Zigeunerrazzia.

De korte samenvatting van de Nederlandse Zigeunerrazzia is als volgt: Alle zigeuners werden, op last van de burgemeesters en politie, bijeengedreven op grote velden verdeeld over Nederland. Om vervolgens op treinen te worden gezet naar vernietigingskampen.

Wat duidelijk wordt hoe meer je erover leest is het gemak waarmee de Nederlandse maatschappij meewerkte aan de vernietiging. De wijkagent gaf net zo makkelijk zigeuners aan bij de Duitsers, als hij vertelde waar je lekker kon eten in de buurt. Iedereen wilde er gewoon vanaf, van die onrendabelen. En dit was een mooie oplossing! We maken gewoon van de nood een deugd. We zijn dan wel bezet, we zijn in elk geval van de zigeuners af.

Volgens sommige verslagen werden er zo enthousiast zigeuners aangeleverd voor vernietiging door de Nederlandse burgerij, dat zelfs de Duitsers af en toe achter hun oren moesten krabben. Zo zijn er ook voorbeelden van Duitsers die aangewezen zigeuners terugstuurden, omdat het helemaal geen zigeuners waren, maar gewoon een lastpak uit de buurt die bijvoorbeeld door de postbode was overgedragen voor verwijdering. Dat is nog eens gek, als je er over nadenkt.

Zo leerde ik dus op veel latere leeftijd pas dat het familieverhaal van mijn opa, overeenkwam met de feiten zoals ze nu bekend zijn. De Zigeunerrazzia staat nu gelukkig redelijk duidelijk in de Nederlandse geschiedenisboeken, maar dat alles pas zeer recent. Wat een trieste realisatie is, is dat bijna iedereen die is blijven staan op die velden is vermoord. Helemaal gewist van de aardse geschiedenis.

Omdat veel zigeuners leefden zonder paspoort of registratie bij de overheid. Is er vaak niet eens een feitje van hun bestaan terug te vinden. De schattingen van de aantallen zigeuners die op deze manier vermoord zijn, worden afgerond op honderdduizendtallen. Dat zegt volgens mij genoeg over wat er eigenlijk nog maar van bekend is. Woonwagens zijn vernietigd, foto’s zijn er heel erg weinig. Er zijn alleen nog verhalen die aan elkaar zijn doorverteld. Daarom vertel ik het nu ook aan jou. Opdat wij niet vergeten...

Wat kan je hier nou van leren? Jammer genoeg niet zo veel positiefs denk ik… Zoveel mensen hebben al geprobeerd betekenis te geven aan de verschrikkelijkheden van de oorlog. Het is een van de grote vraagstukken van de geschiedenis geworden. Wat ik wel weet is dat wat wij vandaag beschaving noemen, flinter-fucking-dun is. En dat de mensen met wie je in de rij staat bij de bakker je zo in een trein stoppen naar een vernietigingskamp vanwege je afkomst, als de context het zou toelaten. Iets anders geloven is gewoon de feiten ontkennen. Denk daar nog maar eens aan, als je mensen slecht hoort spreken over asielzoekers, marokkanen, homo’s of het maakt niet uit welke minderheid. Er was een tijd lieve schat, niet zo heel erg lang geleden, dat hele familiestambomen zijn uitgeroeid omdat men toen ook slecht dacht over mensen zoals jij en ik.

xu

Rody

PS: Je wist het hopelijk al, maar je familie is het enige is waar je echt op kan bouwen in tijden van nood. Wie anders sluipt er met jou langs de soldaten, in een poging jou een toekomst te gunnen die anders niet zou bestaan? Hieronder wat foto’s:

LS,

Er is een groot verschil tussen deze drie zaken. En als je dat verschil niet goed kan zien, ga je een onzekere financiële toekomst tegemoet. Ik deel graag mijn simpele lessen met je, die geleerd zijn door bijna 30 jaar te werken in de wondere wereld van bezittingen en schulden.

Abonneer nu

Financiële kennis en kunde

Het is heel belangrijk om bepaalde financiële kennis en kunde zelf te hebben. Dit, zodat je later geen financieel advies hoeft in te kopen bij instanties, of erger nog, bij kwakzalvers. Geloof me, iedereen wil je financieel advies verkopen. De kosten zijn vaak hoog en verborgen in complexe producten en diensten. Maar als je de basics zelf al weet, heb je dat allemaal niet nodig. Zeg maar dág tegen de pensioenadviseur, verzekeringsagent, de hypotheekadviseur, de makelaar, de belastingadviseur, de vermogensbeheerder en weet ik het allemaal. Als je havo-wiskunde hebt gehad, kan je alle belangrijke info zelf ook opzoeken en begrijpen, ook al schreeuwen ze nog zo hard. Het scheelt duizenden euro’s aan kosten. De financiële kennis die je nodig hebt om verstandig met geld om te gaan gedurende een normaal mensenleven is namelijk geen raketwetenschap; het is simpele kennis die goed te vinden en te begrijpen is, vaak via duidelijke bronnen van de overheid of gerenommeerde personen en instanties.

Financiële bekwaamheid gaat over dingen zoals: jouw kijk op spaargeld, jouw kennis van belastingen, jouw verdienkracht tijdens verschillende levensfasen. Allemaal belangrijke zaken. Maar in dit stukje wil ik even jouw aandacht vragen voor beleggen, investeren en speculeren. De drie termen worden vaak door elkaar gebruikt, maar ik heb geleerd dat het nuttig is ze apart te zien. Hieronder mijn kijk erop.

Beleggen

Beleggen doe je met geld waarvan je wilt dat het harder groeit dan op de spaarrekening, maar je hebt het later wel zeker weten nodig. Denk aan je pensioenpot, of je bent bijvoorbeeld aan het sparen om een eigen huis te kopen of aan te betalen. Het is geld waar je in de toekomst op moet kunnen rekenen dat het er is. Hiermee kan je dus weinig tot geen risico lopen.

Het is heel erg belangrijk om dit goed in je financiële oren te knopen: de beurs is een hele onbetrouwbare plek voor beleggingen op de korte termijn, en is een hele betrouwbare plek voor beleggingen op de lange termijn. Beleggen op de beurs doe je dus alleen met een lange tijdshorizon, zoals 15 jaar of langer.

Als je 20 jaar oud bent en je belegt voor pensioen, dan is de beurs de beste plek om je geld in te stoppen. Je hebt immers 47 jaar de tijd om het te laten renderen. In dat tijdsbestek zijn koersschommelingen nagenoeg irrelevant. Statistiek van de laatste 100 jaar laat dat ook zien. Er is één vereiste voor deze goudenbergengarantie: je belegging moet lekker gediversifieerd zijn, en moet héél lang vaststaan. Gebruik hiervoor een zo goedkoop mogelijk pensioenproduct met alle belastingvoordelen die erbij horen. Simpel als dat.

Moet je over 5 jaar verhuizen, of wil je binnenkort een jaartje reizen? Een korte beleggingshorizon dus. Dan is de beurs geen plek voor dat geld... Even tussendoor: Ik weet dat de horizon op aarde altijd even ver weg is. En dat de horizon in het echt altijd even breed is, maar geloof me, dit is het jargon van beleggers. Je hebt een korte horizon of een lange horizon… Het risico dat er een beurscrash is precies voordat je het belegde geld nodig hebt, is veel te groot. Beleg bij een korte horizon dan ook in obligaties of een deposito. Dan weet je bijna zeker dat het geld er is, met een nagenoeg voorspelbaar en meestal laag rendement. Accepteer bij een korte horizon dit lage rendement als een vaststaand feit, en bespaar jezelf de verdere overwegingen.

(Als je nog niet weet wat een obligatie en deposito zijn, heb je mooi huiswerk om dat even op te zoeken. Vervolgens ben je direct wat wijzer over geldzaken. Yes!)

Investeren

Dan over naar investeren. In tegenstelling tot beleggen, investeer je met geld dat je absoluut kan missen. Je hebt immers geld dat je in de toekomst zeker weten nodig hebt, reeds goed belegd. Wat je daarbovenop te veel hebt, daarmee kan je eventueel investeren. De meeste mensen met een normaal modaal verloop van een carrière hoeven naast beleggen echter nooit te investeren naar mijn inzicht. Maar hè, wie ben ik.

Bij investeren is het namelijk de bedoeling (let op, komt-tie nog een keer!) de bedoeling om risico te lopen. Dat risico kan groot zijn of klein, maar betekent altijd dat je (een deel van) je geld kwijt kan raken. Dat risico moet zich terugvertalen in potentieel rendement. Neem je een hoger risico, dan verwacht je een hoger potentieel rendement en andersom. Investeren is niets anders dan de intelligente afweging tussen die twee krachten.

Dit impliceert dus ook dat zelfs een intelligente investeerder die alles goed doet, verlies kan boeken. Dit moet je accepteren en omarmen. Dit risico en het bijbehorende potentiële rendement kan je zoeken op de beurs, maar ook door te investeren in een bedrijf of initiatief dat niet aan de beurs genoteerd is. Het kan van alles zijn, de maatschappij heeft in allerlei vormen geld nodig om te groeien en als jij bereid bent om jouw extra geld te gebruiken om andere initiatieven te ondersteunen in ruil voor potentieel rendement, dan is dat geweldig. Welkom aan de ontvangende kant van het kapitalisme!

Maar als je niet helemaal tot in de puntjes begrijpt waar je je geld in stopt, dan is de kans zeer klein dat het goed afloopt voor je. Er zijn ontelbaar veel voorbeelden van mensen die worden overgehaald te investeren in iets wat ze niet helemaal begrijpen. In het Engels is er een geweldig gezegde: “A fool and his money are easily parted”. Oftewel: lees je in.

Speculeren

Dan als laatste van de drie: speculeren. Dat is proberen te voorspellen wat de prijs van een bezitting, aandeel of munt gaat doen in de nabije toekomst. Geld wordt verdiend of verloren door in te zetten op korte termijn prijsstijging of prijsdaling. Onderzoek na onderzoek wijst uit dat speculeren niet werkt, ook niet een beetje. Een wijs persoon probeert dit dan ook te allen tijde te vermijden. Dit wordt zeer moeilijk gemaakt door de extreme hoeveelheid mensen die hier toch mee bezig zijn en er graag over vertellen online, in het nieuws en in het echt. Negeer hen allemaal. Zij spelen in een loterij waarbij de kans op winst kleiner is dan bij een daadwerkelijke loterij.

Als je echt wilt gokken, ga dan met wat geld dat je over hebt en een groep coole mensen naar het casino. Dan heb je tenminste nog een leuke avond uit, in plaats van gefrustreerd online te gokken als eenzame speculant.

Conclusie

Er is nog zoveel te zeggen over het onderwerp. Maar ik kan denk ik met vertrouwen aangeven dat het verschil tussen deze drie zaken belangrijk is voor een gezonde financiële toekomst, die ik jou zo gun, lieve schat. Daar waar je het nog niet weet, zoek het eerst goed uit. Als je een gids nodig hebt, zoek een mentor die je vertrouwt.

Niet alle financiële problemen in het leven zijn simpel te vermijden, een verschrikkelijke gebeurtenis kan leiden tot financiële onzekerheid of malaise. Maar de meeste onmin is helemaal te ontwijken door wat simpele regels aan te houden met jouw geld en daarmee jouw welzijn in de toekomst. Het verschil tussen beleggen, investeren en speculeren moet dan wel echt kraakhelder zijn.

xu

Rody

Dit artikel is onderdeel van mijn ideeën over werk en geld. Hieronder staan wat artikelen die er mee te maken hebben die ik eerder heb geschreven.

LS,

Als je geen geheimen hebt, hoef je ook nooit te liegen. Dat zorgt voor een aangename lichtheid in je hoofd. En jouw hele dagelijkse leven en iedereen erin zullen daar baat bij hebben.

Abonneer nu

Eigen geheim

Als je een geheim hebt van eigen creatie, dan betekent dat vaak dat je iets (niet) gedaan hebt waar je je voor schaamt. Of iets gedaan hebt waarbij je iemand hebt bedrogen, in wat voor vorm dan ook. Een probleem dus van eigen makelij, een stomme actie, een ondoordacht moment van onverantwoordelijkheid. Noem het maar op, er zijn duizenden varianten hiervan te bedenken, over geld, over relaties, over alles wat je liefhebt. Maak deze toch al zo verschrikkelijke momenten, die zich voordoen in elk leven, niet erger door het geheim te houden. Om het geheim te houden moet je namelijk beginnen met liegen. En dan beginnen ook de ellende en de stress die daarbij horen. De angst dat het uitkomt. Het is een molensteen om je nek, en het zwaard van Damocles boven je hoofd tegelijk. Geen manier om te leven dus.

De beste manier om hiermee om te gaan is toch om het te vertellen tegen de mensen van wie je houdt. De verwerking van dat trieste nieuws van jouw slechte gedrag, brengt je misschien dichter bij elkaar, of stoot je juist uit elkaar. Beide uitkomsten zijn beter dan een geheim bij je te dragen wat elk moment plotsklaps uit kan komen. In controle zijn is altijd beter. De gevolgen incasseren, hoe sneu ook, is altijd beter. Het beste werkt het nog als je niets doet wat je geheim hoeft te houden. Meestal leer je dat vanzelf na een paar aanvaringen met jouw eigen geheimen.

Een vals geheim

Er zijn ook dingen waar je mee kan lopen, die je geheim houdt, die helemaal geen geheim zouden moeten zijn. Dingen die je niet durft te delen met je omgeving, omdat je zeker weet dat ze de waarheid niet zullen accepteren. Omdat je dan misschien wel tradities breekt, of niet aan verwachtingen voldoet. Dat is een vals geheim. Je durft bijvoorbeeld niet te delen dat je een slecht resultaat op school hebt gehaald, omdat je dan je ouders teleurstelt. Of je durft niet te zeggen dat je eigenlijk niet in het familiebedrijf wilt werken. Denk bijvoorbeeld aan het niet durven delen van je seksuele voorkeur, omdat die afwijkend is.

Dit zijn de moeilijkste geheimen om mee te leven, en het spijt me lieve schat als je ooit in zo’n situatie verwikkeld raakt. Als je in deze omgeving geen mensen van gedachten kan laten veranderen, dan moet je misschien wel weg gaan uit die omgeving. Dat vergt veel lef. Meer lef dan ik ooit nodig heb gehad.

Een geheim cadeau

Soms vertelt iemand je een geheim van zichzelf. Je krijgt dan als het ware een geheim cadeau. (Joepie!) Iemand vertelt je over een affaire, of over een lompe onkuise actie van zichzelf. Aai, dat is helemaal kut. Het liegen kan gelijk beginnen. Je wordt direct medeplichtig aan het hele euvel. Zeker als het geheim in de toekomst uitkomt, en blijkt dat jij het al wist. Nou dan zijn de spreekwoordelijke rapen helemaal gaar gekookt.

Er is natuurlijk een grote waarde te hechten aan het zijn van iemands vertrouwenspersoon, maar als daarbij hoort dat jij gelijk een grote bos leugens moet meehelpen in de lucht te houden, pas er dan maar voor. En andersom geldt natuurlijk precies hetzelfde. Vertel geen groot geheim aan een onschuldige medemens, je doet er vaak echt kwaad mee. Het beste advies aan elke geheimenverteller is dan ook: Los het zelf op.

Geheimen vergeten

Soms zit je aan de ontvangende kant van zo’n geheimzinnige situatie. Iemand heeft iets voor jou geheim gehouden. Jij bent zelf bedrogen. In een relatie, op het werk, met geld of op wat voor manier dan ook. Nu wordt pas echt duidelijk uit wat voor hout je gesneden bent. Een dikke vette levensles is dan in de maak. Wat ik ondertussen geleerd heb is dat die persoon die iets voor jou geheim heeft gehouden, dat vervolgens uit is gekomen, zich waarschijnlijk heel erg rot voelt en zich heel erg schaamt. Wat ik ook weet is dat je eerste reactie van woede en verontwaardiging vaak totaal niet helpt bij de oplossing. Maar hoe je precies hiermee om moet gaan op een goede manier, ik weet het na al die jaren nog steeds niet. Het liefst zou je het gewoon helemaal vergeten dat het is gebeurd. En nu ik er over nadenk, misschien is dat dan ook maar de beste manier om ermee om te gaan.

xu

Rody

LS,

Tijdens je leven heb je zoveel keuzes. Je kan zoveel paden bewandelen. Je kan zoveel verschillende soorten mensen zijn. En je kan zo makkelijk wisselen en alles weer omgooien. Maar dat moet je wel nog even doen! Hieronder wat ideeën om uit te kiezen. Kies er bijvoorbeeld vijf, vind je het niks, dan kies je na twee maanden gewoon weer vijf andere. Of nog mooier, zet er vijf bij van jezelf!

Abonneer nu

Wees iemand die indruk maakt.

Wees iemand met praatjes.

Wees die meid met dat maffe kapsel.

Wees die dude met die mooie auto.

Wees die lyrische fan vooraan.

Wees iemand die de moeite waard is om te leren kennen.

Wees die man die altijd goed gekleed is.

Wees die backpacker in de trein.

Wees die ondernemer met dat idee.

Wees de voorzitter van de vergadering.

Wees die druktemaker.

Wees iemand die daar weleens heeft gewoond.

Wees degene die de heerlijke maaltijd op tafel zet.

Wees die gekke chick in die bar toen.

Wees die gozer die kwam helpen.

Wees iemand die checkt of je veilig thuis bent.

Wees een overdrijver.

Wees iemand waar je lekker mee kan hangen.

Wees dat wijf met die grote bek.

Wees de rots in de branding.

Wees de gangmaker die iedereen uitnodigt.

Wees een verhalenverteller.

Wees degene die altijd de kaartjes koopt.

Wees de persoon die het woord neemt.

Wees de starter van de groepschat.

Wees iemand met maling eraan.

Wees degene die erbij was.

Wees die vrouw met verstand ervan.

Wees die eikel die doordramt.

Wees niet bang.

Wees iemand die men zich herinnert.

Wees iemand die anderen het gevoel geeft dat ze ook iemand zijn…

Het enige wat je tegenhoudt om iemand van enige importantie te zijn lieve schat, is de angst beoordeeld te worden door mensen die je niet kent. De onzichtbare jury. Als je daaraan toegeeft, ben je het tegenovergestelde van iemand, dan ben je namelijk n…

xu

Rody

LS,

Schelden vind ik een vorm van poëzie. Het heerlijk verbaal tekeer kunnen gaan tegen iets of iemand is een vaardigheid, indien goed aangeleerd, die heel nuttig is om te beheersen, evenals prachtig om aan te horen. Wat een genot als je erbij mag staan, terwijl iemand helemaal uitgescholden wordt met ritme, humor en overwicht. Indien getuige van een mooie scheldpartij, hou ik mijn applaus nooit in. Het oefenen met schelden slijpt je verbale mogelijkheden die van pas zullen komen in je latere leven. Als je zelf goed kan schelden, zal je niet snel van je stuk gebracht kunnen worden als je ooit een scheldvlek tegenkomt. Deze verbale superkracht geeft je zelfvertrouwen ook wanneer je niet aan het tieren bent. Wetende dat je de overtreffende trap goed beheerst, geeft het je ook vertrouwen in al je normale gesprekken.

Train je olifantenhuid als je jong bent

Scheld tegen je broers en zussen. Geweldige betraande tirades, heerlijke besmettelijke zure ziektes, ongetemde boude beledigingen. Laat ze door de gangen van je ouderlijk huis galmen zonder remmen. Wees niet bang om je broer of zus helemaal af te fakkelen met enige regelmaat. Nodig ze uit om jou mondeling te grazen te nemen. Deze training zal later goed van pas komen.

Stoei verbaal met je beste vrienden en vriendinnen

Vrienden en vriendinnen moeten elkaar kunnen beledigen zonder dat het gelijk een groot ding is. Een superkorte cyclus van beledigen, lachen, vergeven en vergeten past het beste. Test elkaars olifantenhuid regelmatig uit met allerhande spot. Zet elkaar in de zeik, zet elkaar voor lul. En drink er nog eentje ter vergeving. Vandaag ben jij aan de beurt, volgende week je vriend of vriendin. Rouleer snel, hard en meedogenloos. Zoek de overtreffende trap op, wees niet bang voor een taaltechnische chest-bump eens in de zoveel tijd met je vrienden.

Scheld jezelf uit in de spiegel

De beste vorm van spot is natuurlijk zelfspot. Verbaal onaantastbaar is degene die zichzelf al voor van alles en nog wat heeft uitgemaakt in de spiegel. Elke grap die ten koste van jou wordt gemaakt, kan je als een jiujitsumeester aanpakken en onschadelijk maken omdat jouw zelfspot geen bodem kent. Schud alles van je af, of absorbeer het zonder krimp. Jouw training met zelfspot op jonge leeftijd maakt je nagenoeg onaantastbaar voor pesten, plagen en andere verbale intimidaties.

Zwarte band

Na decennia scheldtraining met je broers, zussen, gewillige familie, je beste vrienden, vriendinnen en natuurlijk de spiegel, heb je een setje unieke vaardigheden opgedaan. Zie het als een zwarte band in het schelden, opgedaan in de dojo van de huiselijke kringen. En zoals een goede karateka of judoka ook niet iedereen in elkaar wil slaan, zo wil jij, scheldmeester, ook niet iedereen uitschelden. Sterker nog, aan zijn dagelijkse taalgebruik is een ware scheldmeester helemaal niet te herkennen. De vulgaire vaardigheid draag je, eenmaal volwassen, beheerst met je mee. Zelden of nooit is de meester scheldend te betrappen in het reguliere sociale verkeer.

Maar dan…

…komt er natuurlijk een keer dat je als volwassene een rechtvaardig doelwit tegenkomt. Neem bijvoorbeeld een aso, een eikel of een kutwijf… het kan van alles zijn. Die kom je tegen in allerlei situaties: het verkeer, je werk, gewoon op straat of bij het uitgaan. Je wordt geïntimideerd, lastiggevallen of misschien zelfs wel betast of bedreigd. Lieve schat, dit is het moment waar je voor getraind hebt… Zonder er bij na te hoeven denken trek je de scheldwoordelijke dichtbundel uit je spreekwoordelijke achterzak. En dan laat je de totale omvang van je voorraad verbale vuurkracht horen. Vól op het scheldorgel. Een oneindige, onstuitbare, ritmische stroom van ziektes, verwensingen en beledigingen gebracht met spot, precisie, geslepen en gepolijst tot perfectie. En iedereen binnen een straal van een paar honderd meter mag meeluisteren en meelachen. Je overrompelt de ontvangende antagonist met een onophoudelijke kanonnade van krachttermen, die zelfs de meest geharde bikkel mentaal eventjes aan het wankelen zal brengen. Menig lastpost zal afdruipen. Jouw directe omgeving zal opletten. En in het beste geval kan dat je leven redden.

xu

Rody

LS,

Niemand komt je redden. En niemand is je ook een redding verschuldigd. En niet gered worden is het beste wat je kan overkomen. Laat me het je uitleggen.

Gered willen worden.

Heel veel mensen gaan door het leven met het idee dat het leven hun geluk verschuldigd is. Dat op de of andere manier het leven gelukkig moet zijn, maar dat het bij hen niet lukt, ondanks alle plannenmakerij. Dat het geluk hen wordt onthouden door iets of iemand, en dat ze uit die situatie gered moeten worden. Zij leven bijvoorbeeld toe naar een reddingsmoment in de toekomst waarna ze gelukkig zullen zijn. De nieuwe baan, de nieuwe relatie, een diploma, de nieuwe woning of helemaal mooi: het kind of de bruiloft. ‘Als ik dat punt in de toekomst maar bereik, dan zal ik gelukkig zijn.’ Tot die tijd is het ongelukkig watertrappelen.

Niemand komt

Hoe erg is het dan ook als die plannen niet slagen. Als die dromen niet uitkomen. En geloof me, heel veel plannen slagen niet. Mensen storten zich vervolgens en masse in diep ongeluk. Je zal veel van zulke mensen ontmoeten in je leven. Het is goed voor eenieder om er zo snel mogelijk achter te komen dat, als plannen niet lukken, er niemand komt om je te redden. En dat ook niemand je een redding verschuldigd is; iedereen heeft immers zijn eigen mislukte plannen om over na te denken. Hoe het met jou gaat na je mislukte plannen, ligt dus helemaal aan jezelf. Het is je eigen verantwoordelijkheid. In eerste instantie klinkt dat misschien beangstigend, maar het is eigenlijk bevrijdend. Je hebt direct de oorzaak te pakken, en dus ook de oplossing: werk aan jezelf.

Life is just the shipwreck of our plans

In de geweldige film “The Shape of Water” (Oscarwinnaar voor Beste Film uit 2017) wordt een filosofisch inzicht gedeeld. Het leven is enkel het scheepswrak van onze plannen. Filosoof Voltaire voegt daar 300 jaar geleden mooi aan toe (al is dit zoals ik begrijp geen exacte quote, maar meer een interpretatie): “Als het leven zoals een schipbreuk is, dan moeten we niet vergeten te zingen in de reddingsboten.” Ik vind het een prachtig inzicht dat ik nu graag met jou deel. Het leven ís de schipbreuk. De clou is hoe je omgaat met de ongelukken in je leven, die bepalen hoe je zelf ook terugkijkt er op. Geluk zit hem dus vooral in vrede maken met je ongeluk. En elk mensenleven dat de moeite waard is om te leven, heeft daar meer dan genoeg van. Genoeg zinkende bootjes om in te oefenen dus.

Als je dit inzicht eenmaal hebt, dan liggen mooiere dagen in je toekomst. Het inzicht is, zo lijkt het tenminste, alleen te verkrijgen door schipbreuk, dus hoe jonger je wat shit meemaakt, hoe beter. Nu gun ik natuurlijk niemand onmin, en jou al helemaal niet. Toch is bijvoorbeeld een grote teleurstelling in de liefde, in academica of op het werk echt goed voor je. Ook al ben je nog maar jong. Hoe je ermee omgaat, zal bepalen hoe je er op terug gaat kijken. Oefening zal je ervaren maken. Op een gegeven moment kan je misschien zelfs een rots in de branding worden voor anderen.

Nu heb ikzelf genoeg schipbreuken meegemaakt voor een handjevol waardevolle levenslessen. En kan ik er nu, na al die ervaring, met een bepaald geluk op terugkijken. Ze hebben me gevormd tot wie ik nu ben. Ik had helemaal geen redding nodig, alleen maar een bepaald inzicht. Ik kan je niet behoeden voor ellende, en dat moet ik dus ook niet willen. Sterker nog, ik gun je een leerzame schipbreuk of twee.

xu

Rody

LS,

Ben jij ook zo bang? Ook al lijkt de wereld in een staat van onzekerheid te verkeren, er is geen reden om bang te zijn. Sterker nog, als de wereld er echt zo slecht aan toe is als sommige mensen denken, dan is leven in angst de allerslechtste manier om met de situatie om te gaan. Zelfverzekerdheid, liefdadigheid en doortastendheid zijn veel betere eigenschappen die je jezelf eigen kan maken.

AI

Ben jij ook zo bang dat alles automatisch wordt? Dat je straks alleen nog maar met computers te maken hebt die alles van je weten? Dat al je werk, communicatie, je kennis en je wensen worden vormgegeven door AI en indirect dus door oligarchen uit de techsector? Troost je: er is geen reden om bang te zijn voor de robot. Hoe meer je offline bent, hoe meer je immuun bent voor deze dystopie. Je kan de AI revolutie onwijs verstoren door vooral geen relaties met computers aan te gaan. Denk er om: Praat niet met robots. En laat ze al helemaal niet in de buurt van je kids.

Wereldoorlog

Of een wereldoorlog!? Dat zou helemaal angstaanjagend zijn. Vind je ook niet? Jeetje mina, al die spanningen in het Midden-Oosten. En wat als Rusland een atoombom afschiet? We moeten jodiumtabletten, noodpakketten en water inslaan. En het is handig om Russisch en Chinees te leren voor als de soldaten hier door de straten gaan.

Wat een waanzin… Alsof de loop van een oorlog of een grote calamiteit comfortabel en voorspelbaar uit te zitten is met de inhoud van je kelderkastje. Als dat zo was, dan kregen we wel wat rooskleuriger berichten vanuit de oorlogsgebieden.

Als er in de toekomst een atoombom af zou gaan, zou het dan niet het allerbeste zijn om nog zoveel mogelijk uit het leven te halen voordat de bom valt? Angst heeft in de levens van toekomstige hypothetische atoombomslachtoffers helemaal geen nuttige plek.

Wat wel voor elkaar wordt gekregen bij een bange massa, dat is dat er bijvoorbeeld meer publiek geld naar defensie gaat. Dat maatschappelijke problemen die wel aan te pakken zijn door het collectief, zoals het woningtekort, armoede en de energietransitie, niet worden aangepakt. In alle bangigheid is het verschil niet meer te zien tussen de daadwerkelijke bangeriken en de onoprechte belangenhitsers. En die onduidelijkheid is zelf nog weer iets om bang van te worden.

Ondertussen bereiden we ons voor op een oorlog die, als we de stemmingmakers zelf moeten geloven, er nóóit gaat komen. Juist omdát we zijn voorbereid op diezelfde oorlog. Er zit een flinke Catch-22 in die redenering. Een bange geest kan immers vele tegenstrijdigheden tegelijk geloven.

Klimaat

Beter gezegd, een bange geest kan eigenlijk alles wel geloven. Weet je nog dat iedereen een korte tijd geleden nog wakker lag van het klimaat? Ineens is die existentiële crisis niet meer zo existentieel. Men ligt nog steeds wakker, alleen niet meer van het klimaat. De man die elke zondag het plastic komt scheiden, is nu vooral bezig met zijn weerbaarheid. Plannen van bedrijven en instellingen gaan minder over klimaat, maar meer over loskomen van de VS of voorbereiding op hybride oorlogvoering.

Het is van alle tijden

Wees gerust, collectieve bangmakerij is van alle tijden. Sinds de drukpers is massale angst meer norm dan uitzondering. Alleen al tussen de Tweede Wereldoorlog en nu: was het niet de opkomst van het communisme of de atoomdreiging, dan was het wel de zure regen, het gat in de ozonlaag, aids of het olietekort. Heel even was het het klimaat en een pandemie. Nu is het geopolitiek en AI, over vijf jaar is het weer wat anders. Stuk voor stuk zijn dit serieuze problemen, die moeten worden geadresseerd door de machten die erover gaan. Maar tegelijkertijd, zolang jij niet werkt op een ministerie of op het NAVO-hoofdkantoor, is het ook eigenlijk allemaal niet op jou van toepassing. Zoals Alain de Botton treffend samenvat in de conclusie van zijn te prijzen boek The News: A User’s Manual:

A flourishing life requires a capacity to recognise the times when the news no longer has anything original or important to teach us […] when we must leave the business of governing, triumphing, failing, creating or killing to others, in the knowledge that we have our own objectives to honour in the brief time still allotted to us.

Oftewel, maak je niet zo druk om het wereldnieuws, maak je liever druk om de dingen waar je wel verantwoordelijkheid en controle over hebt, zolang je nog leeft. En de beste manier om dat te doen is met zelfvertrouwen, regelkracht en een goed netwerk van aardige mensen om je heen, maar bovenal lieve schat: wees niet bang!

xu

Rody

PS: Muziek! Kan je geloven dat dit nummer van Toontje Lager hieronder is gemaakt in 1982? Vlak voor de langste periode in de geschiedenis van vrede, veiligheid, medische- en economische voorspoed was het collectieve gevoel in Nederland het beste te omschrijven als: Bang.

LS,

Het is moeilijk voor te stellen hoe cool Amerika vroeger wel niet was. Als je na 2001 bent geboren, dan heb je daar geen flauwe notie van. Ik ga je zeker niet uitleggen hoe Amerika er nu aan toe is en waarom. Daarover is genoeg te zien en te lezen vandaag de dag. Maar voor de oningewijden, de jongeren onder ons, is het goed om nog even te laten weten hoe cool Amerika was, vroegah.

Soft Power

In geschiedenisboeken wordt vaak de term soft power gebruikt. Dat is een kracht die een hegemonie uitstraalt over alles en iedereen onder haar invloed. Soft power gaat over cultuur, over gevoel, over ergens bij willen horen. En daar had Amerika tussen de val van de muur in 1989 en 2001 superveel van. Ik kan het weten, want ik ben toen opgegroeid.

De soft power van de USA ging onvoorstelbaar ver. Het had zijn invloed op alle aspecten van ons leven in Europa. Denk aan film, muziek, taal. De enorme invloed op ons eten en drinken, uitgaan en kleding. Maar ook op architectuur: overal in hoofdsteden wilde men bijvoorbeeld grote stalen wolkenkrabbers en een Amerikaanse “skyline”. (Hoi, Rotterdamse Maaskade. Hoi, centrum van Den Haag), terwijl dat vaak helemaal niet de beste oplossing is voor stedenbouw.

Film

Als we ergens moeten beginnen om het uit te leggen, laten we dan beginnen bij de filmindustrie. Op een enkele Europese of Nederlandse film na, waren alle films in de bioscoop Amerikaans tijdens mijn jeugd. In die films zagen we zoveel van de Amerikaanse cultuur en way of life dat je zelf ook wel een vrijstaande woning in de suburbs zou willen, met een wit houten hekje. Het is zelfs zo erg, dat toen ik voor het eerst in New York was, ik daar gewoon de weg wist op het vliegveld, de metro, de snelweg en het centrum, puur vanuit indrukken uit films en series. Ik voelde me daar op een vreemde manier thuis, alsof ik er al heel vaak was geweest.

De manier waarop mensen met elkaar omgingen, met elkaar spraken en het taalgebruik werden door ons overgenomen. En ondanks sommige tegenbewegingen ontkomen we er niet aan dat het Nederlandse taalgebruik heel erg veramerikaniseerd is. Neem alleen al de woorden “fuck” en “shit” die zijn zo ingeburgerd bij ons. Ik weet zeker dat dat helemaal uit de filmindustrie van de jaren 90 komt, daar vliegen de fucks en de shits je om de oren. Gek genoeg spreken de Amerikanen veel minder grof met elkaar in het echt, en is schelden in een normaal huishouden in Amerika not done.

Muziek

Hetzelfde geldt voor de muziekindustrie. Er zijn denk ik weinig weken in de jaren ‘90 in Nederland terug te vinden waarin de muzieklijsten niet werden gevuld en aangevoerd door Amerikaanse muziek. Er was bijvoorbeeld wel Europese en Nederlandse dancemuziek en er waren succesvolle Nederlandse artiesten, maar die stonden niet in de Top 40. (De Top 40, by the way was een ranglijst met de meest gedraaide liedjes van dat moment die elke week uitkwam. Dit was allemaal nog voor streaming, toen je nog naar de fucking radio (!?) moest luisteren…) Gelukkig is dit nu anders.

De muziek en de films bepaalden ons waardestelsel. We vonden dezelfde dingen belangrijk als de Amerikanen. Een stuk van onze eigen cultuur is daarmee verweven geraakt.

Techniek

Tijdens al deze uitingen van film en muziek was er natuurlijk ook een stormloop aan technologische ontwikkelingen. De pc en het internet deden hun zijn intrede en al deze spullen waren Amerikaans. Zo konden we niet anders als nog dieper in de cultuur te buitelen, en nog verder te veramerikaniseren op de computer en online.

Mode en Cultuur

Al deze zaken zorgden ervoor dat er een tijd was dat iedereen wel kon fantaseren over hoe het was om in Amerika te wonen. En velen ambieerden om er naartoe op vakantie te gaan. En als je er was geweest, op vakantie of voor werk, dan was dat iets heel erg bijzonders. Je hoorde mensen dan over hoe groot alles daar was. En hoeveel eten je daar wel niet kreeg. In afwachting van je vakantie of emigratie kon je je in ieder geval alvast kleden zoals een Amerikaan in Levi’s spijkerbroeken en Nike schoenen, een T-Shirt en een Bomberjack. Dat was de soft power van Amerika.

Werk

Nog steeds is het in de professionele en academische wereld een dikke prestatie als je bedrijf of idee werkt in Amerika. Of als je kan studeren in Amerika. Ook als er Amerikanen in een projectgroep zitten worden ze altijd met een speciaal soort aanzien bekeken door mensen uit mijn generatie. Gezanten uit the promised land. Ik denk dat het goed is dat dat aan het veranderen is.

Europapa

Wat jouw generatie goed kan gebruiken is een dikke injectie eigen cultuur. En die gaat niet van oudere generaties komen. Er is een enorm gat ontstaan in Europa daar waar Amerika vroeger zat. In film, muziek, techniek, mode, werk. Wat een enorme kansen zullen zich openen voor jou en de volgende generaties, mits je in dat gat kan springen. Hopelijk met geweldige nieuwe muziek op de achtergrond.

xu

Rody

LS,

Als je jong bent, en je hebt voor het eerst werk, dan lijken veel dingen belangrijk. Zoals wonen, je auto, of misschien je eerste meubels. Toch is het belangrijk om, voordat je daarover nadenkt, eerst jouw Fuck You Money te regelen. Laat me het je uitleggen.

Fuck You Money is een potje spaargeld dat ongeveer overeenkomt met één jaarsalaris, whatever jouw jaarsalaris op dat moment dan ook is. Als je inkomen groeit, dan groeit jouw pot met Fuck You Money met je mee. Je moet het dan ook altijd actief op peil houden.

Eén jaar is alles wat je nodig hebt.

Door altijd genoeg reserve te hebben voor één jaar, ben je altijd in staat je leven helemaal om te gooien. Mocht het nodig zijn. Zo kan je zomaar van baan veranderen zonder grote zorgen. Je kan makkelijk beslissen om te verhuizen. Je kan “ja” zeggen tegen een nieuw project of een business-idee. Je zit nooit gevangen op één plek.

Probeer dan ook op zo vroeg mogelijke leeftijd dit te regelen. Zie het als onderdeel van je uitzet, voordat je op jezelf gaat, en hou het je leven lang op peil. Beschouw het als een religieuze wetmatigheid, wijk er niet van af.

Enorme impact op jouw werk

Een flinke pot Fuck You Money zorgt er ook voor dat je geen werk hoeft te doen dat je niet leuk vindt. Als een baas je onder druk zet, dan zeg je simpelweg: “Fuck You.” (Er is bijna niets zo fijn in het leven als ontslag nemen bij een kutbaan. Mis het niet!) Je hebt de tijd en de middelen om een jaar lang een nieuwe baan te zoeken. Dat scheelt. Als je maar niet vergeet je potje weer aan te vullen zodra je een nieuwe baan hebt.

Ook bij een leuke baan helpt jouw Fuck You Money. Het helpt namelijk enorm bij salarisonderhandelingen van nieuwe en bestaande banen. Je kan veel beter onderhandelen vanuit een positie van kracht. “Ik wil een hogere vergoeding, of ik ga nog even verder kijken naar andere kansen.” Klinkt veel beter dan: “Mag ik alsjeblieft salarisverhoging? Maar als het niet kan is geen probleem hoor. Ik werk toch wel door, want ik kan niet weg.”

Goed voor je relatie

Het is ook goed om tijdens je relatie altijd een veiligheidsparachute te hebben in de vorm van een jaarsalaris helemaal voor jezelf. Als je weet dat veel mensen in de schulden komen na een relatiebreuk, dan weet je ook dat jouw spaarpot het medicijn daartegen is. Het zorgt er ook voor dat je nooit bij iemand blijft voor het geld. Als je partner je niet meer bevalt: “Fuck You.” En wegwezen daar.

Schulden werken tegenovergesteld

Schulden werken op exact dezelfde manier, maar dan omgedraaid. Door schulden kan je vaak niet van baan of relatie wisselen. Het is een gevangenis, het houdt je op één plek. In een moderne maatschappij zoals die van Nederland is het volgens mij niet nodig om geld te lenen voor privé doeleinden. Behalve misschien voor een kleine creditcard of een hypotheek voor een huis om in te wonen. (Geld lenen voor zakelijke doeleinden is een heel ander spel.)

Achter jezelf gaan staan

Door op jonge leeftijd te beginnen met een pot Fuck You Money op peil te houden, doe je je toekomstige zelf een enorm cadeau. Het is alsof je elke situatie ingaat met rugdekking van een jaar werk van jezelf. Het geeft je vertrouwen en zekerheid. Jouw “fortress of solitude”. Zodat je ook wat meer risico kan nemen, grotere kansen kan proberen te pakken. Zodat je af en toe alles om kan gooien. En al die mogelijkheden heb je dan helemaal aan jezelf te danken.

xu

Rody

PS: Een geweldig stukje, uit een iets minder geweldige film is de “Fuck You” speech van John Goodman in The Gambler.

LS,

In het onderwijs of in het zakenleven kan je soms overweldigd zijn. Zeker als je een beetje slim bent en stappen voorwaarts maakt, zal er een moment komen dat je een nieuwe omgeving betreedt waarin je je vreemd voelt. Of erger nog, waarin je je een oplichter voelt. Het gevoel dat je daar niet helemaal thuis hoort. In die omgevingen, of bij grote veranderingen: Zoek een mentor.

Drie keer in mijn leven tot nu toe, heb ik onder de vleugels van een mentor mogen werken. Dat heeft me zoveel goeds gebracht. Let wel, een mentor is niet per se je baas, ook al kan dat wel. Tijdens mijn eerste kantoorbaan heb ik met een mentor gewerkt die mij de klappen van de zweep van corporate Nederland leerde. Zonder die persoon was ik waarschijnlijk nog steeds nieuwsgierig naar wie Ad Hoc precies was, en waarom hij zoveel taken kreeg. Binnen een paar jaar tijd, wist ik alles wat hij wist. Wij hebben nog een hele tijd naast elkaar gewerkt als gelijken, voordat ik een ander pad insloeg. We spreken elkaar nog vaak, en ik wil geloven dat de lessen niet alleen maar één kant op zijn gevloeid in al die jaren.

Bij het oprichten van mijn eerste serieuze bedrijf heb ik met een andere mentor gewerkt die me begeleidde bij het opstarten van een bedrijf. Een totaal ander persoon. Hij had de ervaring en het geld, ik had de drive. Het opstarten voelde zoveel makkelijker dan wanneer ik het alleen had moeten doen. Ook hem spreek ik nog vaak, we hebben immers veel succes gedeeld.

Bij de grotere rondes van investeringen in mijn softwarebedrijf betrad ik de wereld van high finance, venture capital en investeringsbanken. Een wereld waarin ik me een indringer voelde die helemaal uit zijn zone was. Als een volgende mentor mij niet had bijgestaan in die jaren, was ik niet zo goed terechtgekomen. Tsja, als je echt een goed idee hebt in deze wereld, dan zal je je idee uiteindelijk in de financesector te gelde moeten maken. Hoe je dat precies moet doen, is allicht iets voor een andere keer. Gelukkig had ik destijds een gids. Ik ben die persoon onwijs dankbaar; de lessen die zijn geleerd zijn onbetaalbaar, de samenwerking en het mentorschap waren geweldig, succesvol en uniek.

Stap over je schaduw

Het lijkt moeilijk en onconventioneel om in een bedrijf of academische omgeving een oudere collega of een meerdere te vragen om jouw mentor te zijn. Toch zou je je er niet voor moeten schamen. Er is denk ik geen grotere eer voor een chef, dan om door een persoon te worden gevraagd om mentor te zijn. Het is ook een gelegenheid voor een succesvol iemand om te laten zien dat hij of zij daadwerkelijk waardevolle kennis bezit die de moeite waard is om over te dragen. Een serieus iemand, zal een mentorverzoek op zijn minst serieus overwegen.

Gids in onbekend terrein.

Velen zullen niet goed weten wat ze ermee aan moeten, als ze gevraagd worden mentor te zijn voor iemand. Misschien is het ook wel de eerste keer. Het is daarom goed om daarbij ook aan te geven wat je van een mentor verwacht. Zeg dit tegen je potentiële mentor: Ik verwacht van jou dat:

• je mij uitleg geeft over de gebruiken en gewoontes in deze, voor mij, nieuwe wereld;

• je mij waardevolle feedback geeft op mijn werk. Het liefst voordat ik ermee naar buiten treed;

• je mij laat weten wie de juiste personen, bedrijven en instellingen zijn die ik nodig heb om succesvol te zijn in dit nieuwe werkveld;

• je mij uitlegt wat ik moet leren voordat je mij warm gaat introduceren bij een aantal van deze personen, bedrijven en instellingen;

• je mij vertelt over jouw stomste fouten en deelt hoe je jezelf nu beschermt tegen dat soort fouten;

• je er wel een beetje lol in hebt.

Wat krijgt een mentor er voor terug?

Niet veel, is het eerlijke antwoord. Althans niet in de termen van succes of beloning. Het kost veel tijd en moeite, en men krijgt er weinig voor terug. Een mentor moet het doen met plezier in het onderwijzen van een nieuwe generatie. En hopelijk ontstaat er een relatie die sterker is en langer duurt dan het mentorschap alleen.

Mentorschap moet eens afgelopen zijn.

Mentorschap is altijd tijdelijk. Je loopt een stukje mee op elkaars pad. En weet dat er een moment komt waarop je weer verder gaat met andere zaken. Dat is ook helemaal niet erg, zeker niet als dat al is uitgesproken bij het delen van verwachtingen.

Wees een goede leerling.

Hopelijk kan je je vinden in mijn betoog voor een mentor. En zet het je ertoe aan om, als je in een nieuwe omgeving bent waarin je je onzeker voelt, maar je wel drive hebt om succesvol te zijn, een mentor te zoeken. Het laatste wat ik je op het hart wil drukken over het mentorschap is: Wees een goede leerling. Als je al het geluk hebt dat iemand aan jou uitleg wil geven over iets waar je nog niet veel verstand van hebt… Kom dan op tijd, kom je afspraken na, en laat zien dat je de moeite waard bent om lessen aan te leren.

xu

Rody

LS,

Even over Bob Dylan. Er is een generatie die je natuurlijk niets hoeft te vertellen over Dylan. Dit bericht is niet voor die generatie, maar lees gerust verder, ook als je hem al kent.

Alle newborns hebben denk ik voordat we beginnen een korte geschiedenisles nodig. In de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw is er een ware renaissance in muziek ontstaan, waar je misschien wel eens van hebt gehoord. Waar muziek daarvoor vooral werd gebruikt voor rituelen of ter vermaak, werd in de jaren 60 duidelijk dat de muziek zelf en de teksten, ook echt grote maatschappelijke of persoonlijke betekenis konden hebben. Liedjes die een gevoel overbrengen. Zie het als memes - avant la lettre. Collectief gedeelde emoties, voor het eerst verspreid via de radio en later tv. Nog niet eerder gezien door de mensheid. Dat heeft geleid tot een van de mooiste tijdperken in de muziekgeschiedenis, en eigenlijk ook het begin van de moderne popmuziek. Vanuit deze geschiedenis zijn veel (of alle) van de muzikanten van vandaag ontstaan.

Midden in deze revolutie klinken de mega-artiesten als Elvis, The Beatles en The Rolling Stones, luister hen vooral, het is allemaal geweldige muziek. Maar ergens tussen al de herrie, tussen de grote rockconcerten en mega radio- en televisieoptredens door, was er een lonesome folk-singer en die heette Bob Dylan, a.k.a. “the voice of a generation”.

Voordat we verder lezen, een kleine disclaimer. Ik heb de Bob Dylan-films niet gezien, en ik heb de Wikipedia-pagina niet uit mijn hoofd geleerd. Als je geïnteresseerd bent in de feitelijkheden uit die documenten, dan weet je die zelf wel te vinden. Dit is meer mijn persoonlijke interpretatie van het werk van de beste man. Voornamelijk verkregen door naar de muziek te luisteren. Een echte Dylan-biograaf zal er wat gaten in kunnen schieten denk ik, maar laten we ons daar verder niet door weerhouden. Ok, koptelefoon op, we duiken erin...

Tijden veranderen

Zijn belangrijkste nummer is denk ik wel The Times They Are A-Changin’. Het hele liedje is emblematisch voor zijn muziek. Het is eigenlijk de achtergrondmuziek, of beter gezegd de marcheermuziek, bij de grote make-love-not-war-demonstraties in de jaren 60. De song is uitgekomen ergens na de moord op president Kennedy, en voor het einde van de Vietnamoorlog. Het gaat over dat álles, maar dan ook álles, binnenkort zal veranderen. En het mooie is: het ís ook veranderd. Zijn profetie in dit nummer is helemaal uitgekomen, dat maakt het nummer misschien wel extra bijzonder nu. Vol prachtige metaforen, en zijn snerpende mondharmonica, de beste manier om ernaar te luisteren is met de songtekst erbij zodat je niets mist (die staat in de youtube description of zoek em online). Here you go:

Dylan over liefde

Hij heeft zoveel goede liedjes gemaakt over de liefde. Die kunnen we niet allemaal noemen, die kunnen we zeker niet allemaal bespreken. Ga ze luisteren, bijvoorbeeld Lay, Lady, Lay en It Aint Me Babe of Don’t Think Twice It’s Alright. Maar van zijn liefdesliedjes is The Man in Me toch wel een van de absolute toppers. Een geweldig actueel nummer nog steeds, met al het man-versus-vrouw gezeik van tegenwoordig. “Alleen een geweldige vrouw zoals jij, maakt van mij een geweldige man.” We kunnen niet zonder elkaar.

Metafoor galore

Zoals je misschien nu al door hebt als je wat van het bovenstaande hebt geluisterd: Bob is nogal van de metaforen. Dat maakt zijn muziek ook zo goed, je kan zoveel betekenissen aan hetzelfde nummer geven. Daardoor kan je jouw eigen verhaal vaak horen in de nummers. Ze zijn net vaag genoeg, net metaforisch genoeg. Bob wordt zo makkelijk de bard of minstreel van ieders leven.

In wat door Rolling Stone Magazine wordt omschreven als een van de beste nummers ooit gemaakt, gebruikt Dylan een verhaal van een vrouw aan lagerwal. Het zit zo vol met beeldspraak dat het wel een acid trip lijkt, maar de boodschap klinkt alsnog kraakhelder. Het is een universeel gevoel, dat voor iedereen geldt. Als je niets hebt, heb je ook niets te verliezen… en als je alleen bent, ben je helemaal vrij…

Nog een voorbeeld van een geweldig beukende metafoor is natuurlijk Mr. Tambourine Man. In Dylan’s tijd kon je niet makkelijk een liedje uitbrengen dat helemaal over drugs ging. Een geweldige truc haalde hij uit door een liedje te schrijven over een metaforische muzikant (dealer) die liedjes (drugs) uitdeelt. De braverikken in het Amerika van de sixties en seventies zongen onbewust mee met hét drugs anthem van het LSD-tijdperk. Wat een actie.

Politiek groot en klein

Bob mengde zich vaak in de politiek met maatschappijkritische muziek. Vaak ging het over grote thema’s. Maar één keertje ging het over kleiner leed, in de vorm van een foutief veroordeelde man. Het lied gaat over de kampioensbokser Rubin “Hurricane” Carter. Carter wordt in de sixties veroordeeld voor een moord die hij niet heeft gepleegd. Nadat hij veroordeeld is, blijkt dat de politie racistische motieven heeft mee laten wegen bij het aanwijzen van verdachten en verkrijgen van bewijs.

Wat Dylan vervolgens doet doet is het gehele juridische feitenrelaas omzetten in een geweldige song. Op die manier zorgde hij ervoor dat iedereen in USA en de wereld de feiten van de zaak kende. Zeker nadat hij het nummer zong bij de Tonight Show. “The trial was a pig circus!” (“pig” was/is een populair scheldwoord voor agent in de US.) Het lied ondersteunde de massale protesten die vroegen om de vrijlating van Carter. De leus “FREE HURRICANE!” werd jarenlang geschreeuwd bij protesten tegen de falende en dwalende justitie. En na 14 jaar onterecht vastgezeten te hebben is Carter vroegtijdig vrijgelaten. Volgens velen mede dankzij de Dylan-song. En het swingt als een gek ook nog. Luister maar:

Bijna dood

We kunnen niet afsluiten zonder het te hebben over Knockin' On Heaven’s Door. Zo vaak gecoverd, onder andere door Clapton en Guns N' Roses. Maar geeneen zoals het origineel. Lekker melancholisch. Het is een soundtrack van een film en het gaat over een agent die bijna dood is. De muziek is de bijbehorende film totaal ontstegen. Het heeft maar twee coupletten, en het is supergoed.

Ook moeten we Blowing in the Wind noemen, ook een van de beste en nog steeds actueel. Ik ga er niets verder over zeggen, luister maar gewoon.

Het latere leven van Bob en de conclusie

Bob Dylan heeft in mijn oren ook wat slechte muziek gemaakt hoor, zeker op latere leeftijd. En zijn recente optredens zijn geloof ik ook niet veel soeps, als je de recensies moet geloven. Ignore dat allemaal. Luister naar zijn beste werk, hij is absoluut een van de beste muzikanten die ooit hebben geleefd. En wat mij betreft verdient hij meer acclaim en meer airtime. Lieve schat, leef je leven niet zonder Bob Dylan goed te hebben beluisterd. Zo’n goede muzikant komt namelijk maar eens per generatie voor. Of generaties lang helemaal niet.

xu

Rody

PS: Kan je geen genoeg krijgen? Luister deze Bob Dylan favorieten van mij, of ga zelf op zoek naar jouw favorieten en knal ze in de comments.

• Highway 61 Revisited

• Boudewijn de Groot heeft een geweldige vertaling gemaakt van Times Are a Changin’ met “Andere Tijden”

• Subterranean Homesick Blues

• Girl From the North Country - Met Johny Cash

• Stuck Inside a Mobile With the Memphis Blues Again

• Masters of War

LS,

Praat niet met robots. De moderne wereld zou graag zien dat je als mens communiceert met computersystemen die zich voordoen als andere mensen. Laat de bedrijven en instellingen die dat promoten lekker de schurft krijgen. Mensen boven robots!

Als je iets gedaan wilt krijgen van een computer of een computersysteem. Dan is het heel erg fijn als je commando’s kan gebruiken die intuïtief zijn. Logisch. Maar er moet een grens zijn. En die is bereikt zodra een computersysteem zich voor gaat doen als een mens of ander bewust wezen. Zoals wanneer deze empathie toont, of wanneer deze grappig wil zijn of een dialoog aan wil gaan. Stop dan. Bewaar je menselijke interacties voor andere Homo sapiens.

Als we nu al zo goed weten hoeveel invloed interacties met anderen hebben op onze gedachten en onze gemoedstoestand. Hoe gevoelig alle mensen wel niet zijn voor beïnvloeding vanuit de omgeving, denk aan reclame, denk aan propaganda. Waarom zou je jezelf dan blootstellen aan menselijke interacties met een computerprogramma? Er kan toch niet zoiets zijn als een “beleefd” computersysteem, enkel een “handig” of “onhandig“ computersysteem. Raak dan ook niet gebonden aan een AI programma, het is gif. Dan nog liever alleen. Dan nog liever ouderwetse commando’s invoeren.

Ik snap best dat AI muziek kan maken die mooier is dan de mooiste symfonie. AI is in staat geweest om zich alle regels van muziektheorie eigen te maken. Het analyseren van alle muziek ooit, inclusief de weging van wat een hit een hit maakt, heeft ervoor gezorgd dat AI muziek kan maken die een waar genot is voor het oor. Niet van echt te onderscheiden. Je zou er zelfs zo op meedansen!

Toch hoef ik het niet te horen als het niet door een ander mens is gemaakt. En jij zou dat ook niet moeten beluisteren. Muziek is een boodschap van de maker aan de luisteraar. Een oprechte menselijke ervaring. Als muziek niet door een mens is gemaakt, dan is die dus ook totaal irrelevant. Net zo waardevol als ruis. Een synthese van realiteit, maar simpelweg niet echte muziek. Je kan alle AI muziek dan ook direct naast je neerleggen. Je hoeft geen moeite te doen om er naar te luisteren.

Hetzelfde geldt voor door AI gegenereerde beelden. Als die gemaakt zijn met vermaak, ontroering of beroering als bedoeling. Ignore. Pleur weg! Een mensenleven is al te kort om alle goede films, foto’s en kunstwerken te bekijken die door mensen zijn gemaakt. Waarom zou je ook maar een seconde besteden aan een door AI gegenereerd beeld. Bewaar liever je menselijkheid.

Het is nu al heel moeilijk om te “AI-dodgen” (het uit te weg gaan van interacties met AI), het zal in de toekomst alleen maar moeilijker worden. Tenzij je zelf, al dan niet offline, andere mensen opzoekt, om dingen mee te regelen, muziek te maken of beelden te maken. Begin gelijk nu, je hebt de grootste lol van je leven!

xu

Rody

LS,

“Op school al zul je merken, dat alles draait om cijfers en om macht”, zingt André Hazes zo treffend tegen zijn kleine jongen. Maar zodra je een tijdje van school áf bent, zul je merken, dat je diploma een andere betekenis krijgt dan je vooraf had verwacht.

Er zijn drie goede redenen om jouw diploma uit het hoger onderwijs te halen. Twee zijn vanzelfsprekend, één dus niet.

Reden één voor een hogere schooldiplomo (sic) is kennis en training, duh. Op school doe je, al dan niet uit de boeken en lessen, al dan niet door het omgaan met je medestudenten, een grote dot kennis op. Zo is het bijvoorbeeld erg handig om te weten waar Lissabon ligt. Wat de verlichtingsidealen zijn. Hoe je een evenement organiseert. Dat er zoiets bestaat als een wereldeconomie. Dat je in elk geval hebt gehoord van de Tweede Wereldoorlog, en misschien een beetje te weten komt over finance, de transistor en de algemene relativiteitstheorie.

Op school train je “succes hebben” met rapportcijfers, werkstukken, propedeuses en scripties en er is voor alles een herkansing.

De tweede goede reden is dat je op de hogere school belangrijke sociale vaardigheden opdoet. Het omgaan met gelijken en met meerderen op de hogere school zorgt ervoor dat je in een enigszins afgeschermde omgeving kan oefenen hoe het is om fouten te maken tegenover andere mensen, oftewel: Oefenen om volwassen te zijn. Dat alles onder het genot van (hopelijk goede) muziek, sex, drank en drugs. Het kan allemaal ook heel erg leuk zijn, mis het niet.

Maar al deze voordelen staan in schril contrast met de derde en veruit belangrijkste reden om je diploma te halen.

Het is jouw toegangskaartje tot een andere wereld. De totale upper middle class en alles daarboven is voor jou afgesloten als je géén diploma hebt. Zelf nu nog, na al mijn zakelijke avonturen als tech-ondernemer met een dikke staat van dienst en financieel succes. Toch kan ik nooit makkelijk solliciteren op simpele kantoorknuppel functies die een diploma vragen. De sociale “gatekeeping” is ongekend groot. Je komt er niet in. Je hoort er niet bij. Je blijft je leven lang onopgeleid, als je geen diploma haalt op jonge leeftijd.

(Natuurlijk zijn er mensen die nog een diploma halen op latere leeftijd. Mad respect voor hen. Het zal enorm veel moeite kosten. Het feit dat mensen deze moeite nemen, bewijst ook mijn punt hier.)

Als je dat (HBO/WO-) diploma wel hebt, dan gaan er enorm veel deuren voor je open. Het is een ware “golden ticket”, een brevet van denkvermogen, een garantie aan vreemden dat je te vertrouwen bent. Je krijgt toegang tot netwerken die je kansen zullen bieden. Je verzekeringspremies zijn lager. Je kan makkelijker geld lenen, de rente die je dan moet betalen is lager. De gemiddelde leeftijd waarop je dood zal gaan wordt hoger evenals je salaris. En mocht je ooit zonder werk komen te zitten is je WW uitkering ook hoger. Maar je komt niet zonder werk, want je job-hopt makkelijk tussen bedrijven en instellingen waar zulke goede arbeidsvoorwaarden zijn, dat je ook gerust een sabbatical of een burn-out van een jaar kan opnemen met behoud van je contract en pensioen. Je zal dus waarschijnlijk nooit echt slechte financiële tijden meemaken. Het verschil tussen met of zonder diploma is zo enorm en onmetelijk groot, de voordelen kunnen haast niet worden overschat. Dus… lieve schat, don’t drop out.

Welke diploma moet je halen? Dat maakt nou juist geen fuck uit, omdat je waarschijnlijk later er pas achter zult komen wat je echt wilt. Als ik jou was, dan zou ik de makkelijkste halen. De HBO/WO diploma die je halen kan met de minst mogelijke moeite, en de hoogste kans van slagen. Rechten, Geschiedenis of Psychologie, kies maar. En hetgeen wat je echt wilt leren, datgene waar je interesses echt liggen, waar je expert in wilt worden. Dat leer je waarschijnlijk met de kennis, de social skills en de zelfstudie buiten school om, nadat je je school hebt afgemaakt. En dat gaat dan heel makkelijk met jouw “golden ticket” op zak.

xu

Rody

Waarom zou het jou interesseren wat ik te delen heb? Voor één persoon op deze planeet geldt: “Omdat ik je vader ben.” Voor alle andere personen op de planeet geldt dat je het allicht interessant vindt om te lezen wat een vader zoals ik tegen zijn dochter te zeggen heeft. Als een “fly on the wall” kan je meelezen. Over de wereld, over jezelf, over werk, muziek of films, andere mensen en alle dingen die belangrijk kunnen zijn.

Wat ik met je ga delen is wat ik geleerd heb tijdens mijn eerste 41 jaar op deze planeet. En wat ik nog aan het leren ben, met een voorsprong van zo’n 33 jaar op jou. Lees het wanneer je er oud genoeg voor bent lieve schat. Of negeer het omdat we in de toekomst door verschrikkelijke familieruzie uit elkaar zijn gegroeid, en je geen fuck geeft om wat jouw ouwe vaar nog te zeggen heeft na al die jaren… Dat zou ook kunnen... Laten we daar nog even niet van uitgaan.

Na een leven lang dagboeken te hebben bijgehouden voor mijzelf, en sporadisch zakelijk te hebben geschreven (voor IT- en finance-nieuwsbrieven en vakliteratuur), lijkt het me geweldig om te schrijven voor een groter publiek. Dit vehikel “Lieve schat” is mijn eerste creative writing-experiment.

Ik ga mijn best doen om te zorgen dat het leuk en waardevol wordt om terug te lezen, voor in ieder geval één persoon. Hopelijk voor meer…

xu

Rody