Luister eens naar Bob Dylan
Er is een generatie die je natuurlijk niets hoeft te vertellen over Dylan. Maar dit bericht is niet voor die generatie.
LS,
Even over Bob Dylan. Er is een generatie die je natuurlijk niets hoeft te vertellen over Dylan. Dit bericht is niet voor die generatie, maar lees gerust verder, ook als je hem al kent.
Alle newborns hebben denk ik voordat we beginnen een korte geschiedenisles nodig. In de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw is er een ware renaissance in muziek ontstaan, waar je misschien wel eens van hebt gehoord. Waar muziek daarvoor vooral werd gebruikt voor rituelen of ter vermaak, werd in de jaren 60 duidelijk dat de muziek zelf en de teksten, ook echt grote maatschappelijke of persoonlijke betekenis konden hebben. Liedjes die een gevoel overbrengen. Zie het als memes - avant la lettre. Collectief gedeelde emoties, voor het eerst verspreid via de radio en later tv. Nog niet eerder gezien door de mensheid. Dat heeft geleid tot een van de mooiste tijdperken in de muziekgeschiedenis, en eigenlijk ook het begin van de moderne popmuziek. Vanuit deze geschiedenis zijn veel (of alle) van de muzikanten van vandaag ontstaan.
Midden in deze revolutie klinken de mega-artiesten als Elvis, The Beatles en The Rolling Stones, luister hen vooral, het is allemaal geweldige muziek. Maar ergens tussen al de herrie, tussen de grote rockconcerten en mega radio- en televisieoptredens door, was er een lonesome folk-singer en die heette Bob Dylan, a.k.a. “the voice of a generation”.
Leef je leven niet zonder Bob Dylan goed te hebben beluisterd. Zo’n goede muzikant komt namelijk maar eens per generatie voor. Of generaties lang helemaal niet.
Voordat we verder lezen, een kleine disclaimer. Ik heb de Bob Dylan-films niet gezien, en ik heb de Wikipedia-pagina niet uit mijn hoofd geleerd. Als je geïnteresseerd bent in de feitelijkheden uit die documenten, dan weet je die zelf wel te vinden. Dit is meer mijn persoonlijke interpretatie van het werk van de beste man. Voornamelijk verkregen door naar de muziek te luisteren. Een echte Dylan-biograaf zal er wat gaten in kunnen schieten denk ik, maar laten we ons daar verder niet door weerhouden. Ok, koptelefoon op, we duiken erin...
Tijden veranderen
Zijn belangrijkste nummer is denk ik wel The Times They Are A-Changin’. Het hele liedje is emblematisch voor zijn muziek. Het is eigenlijk de achtergrondmuziek, of beter gezegd de marcheermuziek, bij de grote make-love-not-war-demonstraties in de jaren 60. De song is uitgekomen ergens na de moord op president Kennedy, en voor het einde van de Vietnamoorlog. Het gaat over dat álles, maar dan ook álles, binnenkort zal veranderen. En het mooie is: het ís ook veranderd. Zijn profetie in dit nummer is helemaal uitgekomen, dat maakt het nummer misschien wel extra bijzonder nu. Vol prachtige metaforen, en zijn snerpende mondharmonica, de beste manier om ernaar te luisteren is met de songtekst erbij zodat je niets mist (die staat in de youtube description of zoek em online). Here you go:
Dylan over liefde
Hij heeft zoveel goede liedjes gemaakt over de liefde. Die kunnen we niet allemaal noemen, die kunnen we zeker niet allemaal bespreken. Ga ze luisteren, bijvoorbeeld Lay, Lady, Lay en It Aint Me Babe of Don’t Think Twice It’s Alright. Maar van zijn liefdesliedjes is The Man in Me toch wel een van de absolute toppers. Een geweldig actueel nummer nog steeds, met al het man-versus-vrouw gezeik van tegenwoordig. “Alleen een geweldige vrouw zoals jij, maakt van mij een geweldige man.” We kunnen niet zonder elkaar.
Metafoor galore
Zoals je misschien nu al door hebt als je wat van het bovenstaande hebt geluisterd: Bob is nogal van de metaforen. Dat maakt zijn muziek ook zo goed, je kan zoveel betekenissen aan hetzelfde nummer geven. Daardoor kan je jouw eigen verhaal vaak horen in de nummers. Ze zijn net vaag genoeg, net metaforisch genoeg. Bob wordt zo makkelijk de bard of minstreel van ieders leven.
In wat door Rolling Stone Magazine wordt omschreven als een van de beste nummers ooit gemaakt, gebruikt Dylan een verhaal van een vrouw aan lagerwal. Het zit zo vol met beeldspraak dat het wel een acid trip lijkt, maar de boodschap klinkt alsnog kraakhelder. Het is een universeel gevoel, dat voor iedereen geldt. Als je niets hebt, heb je ook niets te verliezen… en als je alleen bent, ben je helemaal vrij…
Nog een voorbeeld van een geweldig beukende metafoor is natuurlijk Mr. Tambourine Man. In Dylan’s tijd kon je niet makkelijk een liedje uitbrengen dat helemaal over drugs ging. Een geweldige truc haalde hij uit door een liedje te schrijven over een metaforische muzikant (dealer) die liedjes (drugs) uitdeelt. De braverikken in het Amerika van de sixties en seventies zongen onbewust mee met hét drugs anthem van het LSD-tijdperk. Wat een actie.
Politiek groot en klein
Bob mengde zich vaak in de politiek met maatschappijkritische muziek. Vaak ging het over grote thema’s. Maar één keertje ging het over kleiner leed, in de vorm van een foutief veroordeelde man. Het lied gaat over de kampioensbokser Rubin “Hurricane” Carter. Carter wordt in de sixties veroordeeld voor een moord die hij niet heeft gepleegd. Nadat hij veroordeeld is, blijkt dat de politie racistische motieven heeft mee laten wegen bij het aanwijzen van verdachten en verkrijgen van bewijs.
Wat Dylan vervolgens doet doet is het gehele juridische feitenrelaas omzetten in een geweldige song. Op die manier zorgde hij ervoor dat iedereen in USA en de wereld de feiten van de zaak kende. Zeker nadat hij het nummer zong bij de Tonight Show. “The trial was a pig circus!” (“pig” was/is een populair scheldwoord voor agent in de US.) Het lied ondersteunde de massale protesten die vroegen om de vrijlating van Carter. De leus “FREE HURRICANE!” werd jarenlang geschreeuwd bij protesten tegen de falende en dwalende justitie. En na 14 jaar onterecht vastgezeten te hebben is Carter vroegtijdig vrijgelaten. Volgens velen mede dankzij de Dylan-song. En het swingt als een gek ook nog. Luister maar:
Bijna dood
We kunnen niet afsluiten zonder het te hebben over Knockin' On Heaven’s Door. Zo vaak gecoverd, onder andere door Clapton en Guns N' Roses. Maar geeneen zoals het origineel. Lekker melancholisch. Het is een soundtrack van een film en het gaat over een agent die bijna dood is. De muziek is de bijbehorende film totaal ontstegen. Het heeft maar twee coupletten, en het is supergoed.
Ook moeten we Blowing in the Wind noemen, ook een van de beste en nog steeds actueel. Ik ga er niets verder over zeggen, luister maar gewoon.
Het latere leven van Bob en de conclusie
Bob Dylan heeft in mijn oren ook wat slechte muziek gemaakt hoor, zeker op latere leeftijd. En zijn recente optredens zijn geloof ik ook niet veel soeps, als je de recensies moet geloven. Ignore dat allemaal. Luister naar zijn beste werk, hij is absoluut een van de beste muzikanten die ooit hebben geleefd. En wat mij betreft verdient hij meer acclaim en meer airtime. Lieve schat, leef je leven niet zonder Bob Dylan goed te hebben beluisterd. Zo’n goede muzikant komt namelijk maar eens per generatie voor. Of generaties lang helemaal niet.
xu
Rody
PS: Kan je geen genoeg krijgen? Luister deze Bob Dylan favorieten van mij, of ga zelf op zoek naar jouw favorieten en knal ze in de comments.
Boudewijn de Groot heeft een geweldige vertaling gemaakt van Times Are a Changin’ met “Andere Tijden”
Girl From the North Country - Met Johny Cash