De voordelen van de Twijfel

Nagenoeg iedereen twijfelt. Dat durf ik zonder enige twijfel te stellen. Het wordt vaak gezien als iets negatiefs, maar er is ook iets moois te vinden bij de bewuste twijfelaars. Lees maar mee...

Illustratie door Rody 2026

LS,

Je zal in je leven heel erg veel twijfelen. Twijfel over je opleiding en werk, over je uiterlijk, over je partner, over geld. Echt over alle belangrijke aspecten van het leven. Maar bovenal, lieve schat, zal je twijfelen aan jezelf. Dat kan niemand helaas wegnemen. Het is onderdeel van de menselijke conditie. Maar ik kan je wel wat vertellen over de voordelen van de twijfel.

Eerst de uitersten

Laten we eerst even uitwijden over de uitersten van twijfel. Aan de ene kant van de twijfelboog heb je personen die he-le-maal nooit twijfelen aan zichzelf. Die alles zeker weten, zichzelf nooit kritisch beoordelen. Fouten niet kunnen toegeven. Blokkeren bij kritiek. Je kent ze vast uit je privéleven, of uit het publieke domein. In mijn ogen is er iets goed mis met deze mensen. Wat precies, kunnen we hier niet helemaal uitdiepen. Maar iedereen weet na een korte afweging, dat het heel erg moeilijk is om relaties te onderhouden met de mensen voor wie twijfel vreemd is.

Dan het andere uiterste, helemaal aan de andere kant van de twijfelboog. Daar zit de persoon die alleen máár twijfelt. Die totaal geen beslissingen meer kan nemen. Diegene is verlamd door twijfel. Je hoeft daar ook niet al te lang over te wikken en te wegen om je te realiseren dat het met die persoon ook geen pretje is om mee samen te werken, of te leven.

Dan het midden

De ideale plek voor een twijfelaar is in het midden. Niet verlamd door twijfel, maar ook niet totaal zeker van je zaak. In dit rijke, brede midden is ruimte voor de intelligente afweging van zaken. In de leer van boeddhisten is twijfel een tweezijdig euvel, het is een val en het is een leermeester. Is er iets waarover je twijfelt, dan is dat waarschijnlijk erg belangrijk en moet je goed opletten. Maar laat er geen totale blokkade zijn, trap niet in die val. Je mag er goed over nadenken, maar je moet kiezen, je moet doorgaan.

Daar waar je denkwerk doet over het voor jou onbekende. Daar waar je beslissingen moet nemen zonder zeker te weten wat de uitkomst precies zal zijn. In dat gebied, in het midden onder de twijfelboog, dáár speelt een belangrijk deel van het leven zich af. Als je je daar bevindt, vaak alleen, dan weet je dat je op een keerpunt staat. Aan de vooravond van grote verandering. Twijfel is als het ware een alarm, die aangeeft dat er iets groots te beslissen is. Dat is hopelijk iets waar je ook enthousiast over kan worden. Iets wat je je met een stoer glimlachje kan realiseren: “Dit is belangrijk, wat cool”. Oog in oog met het lot, misschien zelfs een tikje zwartgallig kan je denken: “Fuck it, ik kies gewoon! Dit is het einde van mijn twijfel en we zien wel wat er gebeurt.” Wetend dat er ook altijd goede argumenten te bedenken zijn voor een beslissing de andere kant op. En wetend dat een foute beslissing weer een goede levensles op kan leveren.

Terugkijkend vanuit de toekomst

Verderop in je leven zal je terugkijken op belangrijke beslissingen en soms denken “Ooh, had ik maar…” of “Daar heb ik toch een foute beslissing genomen”. Hopelijk kijk je ongeveer even vaak terug op goede beslissingen als op foute. Laten we voor deze oefening even stil blijven staan bij het toekomstige terugkijken op de foute beslissingen. Een collega deelde eens met mij dat hij nooit met spijt terugkeek op foute beslissingen. Omdat hij ervan uitgaat dat hij altijd de beslissingen maakt naar het beste van zijn kennis en vermogen op dat moment. Het is me altijd bijgebleven als een belangrijke levensles.

Het is een cadeau aan je toekomstige zelf om bewust te bedenken bij een beslissing die je hebt gemaakt na flinke twijfel: “Dit is een beslissing die ik naar mijn beste weten heb gemaakt, met de beste intenties. Ik heb hier heel goed over nagedacht, en toen gewoon gekozen. Ik beloof er later niet te veel over in te zitten, wat de uitkomst ook wordt.” Mocht het dan fout aflopen kan deze belofte dienen als wat troost. Misschien wel schrale troost, maar dat altijd nog veel beter dan troosteloos.

Twijfelachtig bestaan

Het ziet ernaar uit, lieve schat, dat ook jij een twijfelachtig bestaan zal leiden. Net zoals iedereen. En hoe interessanter jouw leven wordt, hoe meer beslissingen je zult moeten nemen die twijfel rechtvaardigen. En de truc is dus om het niet erg te vinden om te twijfelen, maar je te positioneren in het midden onder de twijfelboog. Niet te lang, niet te kort. En bij elke twijfelachtige beslissing een belofte maken dat je het hebt gedaan na goede overweging en met de beste intenties.

Dit allemaal gelezen hebbende kan je natuurlijk beslissen om er niets mee te doen, dat kan ook. Misschien zijn er ook andere manieren om hier mee om te gaan? Of zal dit toch een van de beste manieren zijn? Misschien moet je het even nog een keer lezen en er opnieuw over nadenken. Ik weet het ook niet zeker hoor. Wat te doen, wat te doen…

xu

Rody

PS: Twijfel als concept is in de muziek al heel erg vaak onder woorden gebracht, maar zelden zo goed als door Fresku in zijn tijdloze beuktrack: Twijfel.

---

Vind je bovenstaande goed? Kijk dan nog eens verder naar andere artikelen (met illustraties) van mijn hand: